{"id":2963,"date":"2013-01-04T13:41:57","date_gmt":"2013-01-04T18:41:57","guid":{"rendered":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/?p=2963"},"modified":"2015-06-16T16:45:08","modified_gmt":"2015-06-16T21:45:08","slug":"quron-ilohiymi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/2013\/01\/04\/quron-ilohiymi\/","title":{"rendered":"Qur\u2019on ilohiymi?"},"content":{"rendered":"

Qur\u2019onning ilohiyligini ko\u2019rib chiqqanda, biz uning kelib chiqishining haqiqiyligini aniqlash uchun unga adabiyotning har qanday parchasi kabi qarashimiz kerak.<\/span><\/span><\/p>\n

Islomda Qur\u2019onga shunchalik baland mavqe berilganki, juda ko\u2019p dindorlar orasida U butparastlik ob\u2019ekti darajasiga yaqinlashib qoldi.<\/span><\/span><\/p>\n

Bundan tashqari Islom shunday da\u2019volar qilganki, ular bu kitobning matnidagi isbotlardan chetga chiqib ketadi.<\/span><\/span><\/p>\n

Mormonlarni o\u2019rganganimda, men ularning Islom urf-odatlari bilan ba\u2019zi o\u2019xshashliklarini ko\u2019rdim. Mormonlar oltin lavhalarda yozilgan, farishtalarning yo\u2019rig\u2019i asosida topilgan va transliteratsiya qilish uchun saqlangan ilohiy yozuvlarga ishonishadi.<\/span><\/span><\/p>\n

Shuningdek Jozef Smit aytishicha bitta haqiqiy e\u2019tiqodni topishga harakat qilgan va bu uning ko\u2019pgina uchrashuvlar va ilohiy haqiqatni ko\u2019rishiga olib kelgan.<\/span><\/span><\/p>\n

Ammo bunday ilohiy vahiylarga qaramay \u201cMormonlar Kitobi\u201d huddi Qur\u2019on kabi benuqson emasdir.<\/span><\/span><\/p>\n

Musulmonlar Qur\u2019on adabiyot manbalarining eng benuqson va chiroylisi deyishi mumkin; bu Islomga asosan, ichki isbot sifatida, Qur\u2019onning ilohiy ilhomga egaligini isbotlaydi.<\/span><\/span><\/p>\n

Va Jozef Smitning Mormonlar kitobi haqidagi fikrilarida huddi shunday deyilgan \u2013 bu yozilgan kitoblarning eng benuqsonidir.<\/span><\/span><\/p>\n

Biroq, ikkovi matn ham aytilgan benuqsonlikni tasdiqlay olmay, ilohiy kelib chiqish da\u2019vosini isbotlay olmaydi. Da\u2019vo qilish va bo\u2019lish umuman boshqa narsalardir, va inson o\u2019z gapini isbotlash uchun eng kamida mantiqiy yoki haqiqatga yaqin isbotlar berishi lozimdir.<\/span><\/span><\/p>\n

Boshlanishidan, Qur\u2019on bittagina shubhali insonga asoslanadi.<\/span><\/span><\/p>\n

Muhammadda vahiylarning boshlanishidan o\u2019zining aql-idrokida shubha paydo bo\u2019lgan, chunki u jinni yoki shoir ekanligini bilmas edi. U o\u2019zini jinlar ta\u2019sirida bolishi mumkinligidan shubhalanadi, chunki bu vahiylarni olish bilan bog\u2019liq u bilan okkultizm ruhidagi g\u2019alati hodislar ro\u2019y bergan, masalan og\u2019iz ko\u2019piklashishi yoki tuya kabi bo\u2019kirish. Payg\u2019ambarga oid yana bir savol nega Olloh yozma haqiqatni aytish uchun yozish va o\u2019qishni bilmaydigan odamni tanlagan, va bu haqiqat bu insonning hayoti davomida birlashtirilib yozilmagan ham.<\/span><\/span><\/p>\n

Men yana bu haqida boshqa quyidagi adresdagi blogda aytib o\u2019taman, <\/span><\/span><\/p>\n

jesusandjews.com\/wordpress\/2013\/01\/04\/muhammad-sohta-payggambarmi\/<\/a><\/span><\/p>\n

Shuningdek, Qur\u2019onga aloqador bo\u2019lgan masalalarning biri matnning aslligidir, chunki Qur\u2019on o\u2019zining adabiyotini ikkilamchi manbalardan oladi. Bu manbalar Bibliya va ilohiy ilhomga to\u2019g\u2019ri kelmaganligi sababli e\u2019tiqod jamoasidan tashqarida bo\u2019lgan Iudei Xristian shubhali adabiyotlar kabi turli bid\u2019atchi doktrinalardir. Budnay shubhali yozuvlar Yahudiy va Xristian madaniyati mazhablariga yaqinalshitirilgan va hech qachon jiddiy qaralmagan.<\/span><\/p>\n

Bu adabiyotdan tashqari og\u2019zaki Fors olovparastlar urf-odatlarining ta\u2019siri ham bo\u2019lgan, va ular Qur\u2019oniy yozuvlarga kiritilgan.<\/span><\/span><\/p>\n

Olloh qanday qilib\u00a0 ilohiy habarni erlik payg\u2019ambarlar xatoliklaridan va insonlarning urf-odatlaridan oladi? <\/span><\/span><\/p>\n

Mukammal emas deb hisoblanganligi sababli adabiyot kelib chiqqan jamiyat tomonidan rad etilgan inson tasavvurining ixtirosidan qanday mukammallik yoki mo\u2019jizaga erishish mumkin?<\/span><\/span><\/p>\n

Agar Islom oliy din bo\u2019lsa, unda nega u o\u2019z dastlabki materiallari bilan paydo bo\u2019lmay Islom dinining o\u2019sha paytidagi atrofida bo\u2019lgan boshqa diniy harakatlarning qoldiqlaridan olgan? Bu qanchalik originaldir? <\/span><\/span><\/p>\n

Yana bir kelib chiqadigan savol bu ilohiy hisoblangan matnni taqqoslashdir, chunki bu matn suyak, yog\u2019och, teri, barglar va toshlar kabi oddiy va parchalangan bo\u2019laklarda yozilgan edi.<\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019on shuningdek xatoga moyil xotiradan va nutqlardan dalil olish orqali birlashtirilgan, bunday dalillar ischonchli bo\u2019lishi uchun hammasini aniq eslash kabi aniqlik talab qiladi. <\/span><\/span><\/p>\n

Qanday bo\u2019lmasin bu \u201chamma kitoblar onasi\u201d deyiglan buyuk adabiyot parchasini sifatida talqin etish kerakmi, yoki buning aslida qadimgi adabiyotning har qanday boshqa parchasidan farqi yo\u2019qmi?<\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019onning birlashtirilishi Muhammadning tirikligida yoki vafotidan biroz keyin ham amalga oshirilgani hech qachon isbotalnmagan, aksinchca, dalillarga asosan Qur\u2019on payg\u2019ambarning o\u2019limidan 150-200 yil keyingi davr davomida rivojlangan va birlashtirilgan, va oqibatda 8 yoki 9 asrda qonunlashtirilgan.<\/span><\/span><\/p>\n

Olimlarning aytishicha, Qur\u2019onning oyatlari bir inson emas, balki bir necha inson tomonidan ikki yuz yil davomida to\u2019plangan.<\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019onning eng eski nusxasi Ma\u2019il yozuvida milodiy 790 yilda yozilgan, bu Muhammadning o\u2019limidan 150 yil o\u2019tganidan keyindir.<\/span><\/span><\/p>\n

Hatto bizgacha etib kelgan eng eski qo\u2019lyozmaning parchalarining Muhammadning o\u2019limi bilan farqi kamida 100 yildir.<\/span><\/span><\/p>\n

Bundan tashqari, Usmonning nusxalari hozir mavjud emas va Islom olimlari bu nusxalar mavjud deyishiga qaramay, aslida bu bahsli matnlar yozilgan Kufiy yozuvning o\u2019zi Usmon davrida ishlatilmagan, va Usmonning vafotidan 150 yil keyin paydo bo\u2019lgan. <\/span><\/span><\/p>\n

Shuningdek, aytishlaricha Arab tili Ollohning jannatiy tilidir va agar Qur\u2019on Ollohdan yaralgan bo\u2019lsa, nega Qur\u2019on o\u2018z xabarlarini etkazishda boshqa tillardan foydalangan, masalan Akadiya, Assiriya, Fors, Siriya, Ivrit, Yunon, Aramey va Efiop tillaridan. <\/span><\/span><\/p>\n

Agar Qur\u2019on shunchalik asl bo\u2019lsa, nega bizda asl matn yoq, ahir Islomdan avvalgi matnlar to\u2019laligicha va buzilmagan holda etib kelganku? Albatta Olloh o\u2019z cheklanmagan kuchi bilan o\u2019z ilohiy matnini saqlab qolishi mumkin edi.<\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019onning tarixi masalasiga kelganda, u aytishlaricha Muhammadning shaxsiy kotibi bo\u2019lgan Zaid ibn Tobitning ko\u2019rigi ostida birlashtirilgan. Zaid Abu Bakrning amriga asosan Muhammadning gaplarini yozib borishi lozim bo\u2019lgan. <\/span><\/span><\/p>\n

Natijada, uchinchi halifa Usmon hukmronligi davrida, Qur\u2019onni standartlashtirish va butun musulmon jamoatiga bir matnni yuklatishga harakat amalga oshirilgan, natijada Zaidning qo\u2019lyozmasidan nusxa ko\u2019chirilgan va boshqa raqobatchi matnlar yo\u2019q qilingan. <\/span><\/span><\/p>\n

Muhammadning sahobalarini o\u2019z ichiga olgan e\u2019tiqod qiluvchilar jamoatiga qarshi bir odam so\u2019nggi ishonchli manba bo\u2019lganidan keyin qanday qilib bu matn standart deb hisoblanishi mumkin?<\/span><\/span><\/p>\n

Shunday qilib hozir bizda nusxaning nusxasi va oldingi matn bor. Bizning qo\u2019limizdagi matn haqiqiy Qur\u2019on ekanligini va Muhammad bu matnning tarkibini umuman tan olgan bo\u2019lishini qayerdan bilamiz?<\/span><\/span><\/p>\n

Shuningdek qo\u2019lyozma dalillarning asosiy qismi yo\u2019q qilingan va biz sof matnni qayta shakllantirishimizning to\u2019g\u2019ri yo\u2019li yo\u2019qdir.<\/span><\/span><\/p>\n

Zaid, Abdulloh ibn Mas\u2019ud, Abu Muso va Ubayning to\u2019rt qo\u2019lyozmalari orasida farq bor, har birida o\u2019zgartirishlar, o\u2019chirib tashlashlar bor, matn yozuvchilarning har biri Muhammadning ishonchli odamlari bo\u2019lgan.<\/span><\/span><\/p>\n

Abdulloh Mas\u2019ud Muhammad tomonidan Qur\u2019onni yoddan aytish o\u2019qituvchisi qilib tayinlangan, va Ubay payg\u2019ambarning kotibi bo\u2019lgan.<\/span><\/span><\/p>\n

Mening savolim shunday \u2013 qaysi qo\u2019lyozma payg\u2019ambarning sahobalari orasida to\u2019g\u2019ri yoki ishonchliroq hisoblangan? <\/span><\/span><\/p>\n

Boshqa jamoalar tomonidan tan olingan ishonarli matnlar bo\u2019lganida, nega Usmon to\u2019g\u2019rilikning eng ohirgi hakami bo\u2019lib qolgan?<\/span><\/span><\/p>\n

Shuningdek Zaid matnni to\u2019plaganida \u201ctosh otish\u201dga aloqador bo\u2019lgan ba\u2019zi hioyalarni qo\u2019shish esidan chiqqan.<\/span><\/span><\/p>\n

Endi matnni birlashtirish uchun qilingan butun urinishlardan keyin, Kufaning boshlig\u2019i bo\u2019lgan Al-Hajjaj tomonidan matn qayta ko\u2019rib chiqilgan va tuzatilgan.<\/span><\/span><\/p>\n

U avvaliga 11 matnni o\u2019zgartirgan va keyinchalik o\u2019zgarishlar yettitagacha kamaytirilgan.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu harakatlardan keyin, Hafsah matni (ushbu asl matndan ohirgi matn olingan) keyinchalik Mirvon, Madina boshlig\u2019i tomonidan yo\u2019qotilgan.\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019onning yana bir xususiyati bu bekor qilishdir, bu ichki qarama-qarshiliklarni to\u2019g\u2019irlashning yo\u2019li bo\u2019lib, matnning yaxshilanishi deb tasvirlangan. <\/span><\/span><\/p>\n

Men hayron qolaman qanday qilib siz mukammal parchani to\u2019g\u2019irlashingiz mumkin, chunki bu vahiy faqatgina 20 yillik davrni o\u2019z ichiga olgan, va madaniy mezonlarning rivojlanishiga yordam berish uchun hech qanday yaxshilashga muhtoj bo\u2019lmagan?<\/span><\/span><\/p>\n

Bekor qilishlarning soni 5 bilan 500 orasida deb aytilgan. Boshqalar aytishicha bu raqam 250ga yaqindir. Bu bizga shuni ko\u2019rsatadiki, bekor qilish aniq fan emasdir, chunki nechta oyat bekor qilinishi lozimligini hech kim bilmaydi.<\/span><\/span><\/p>\n

Ichki qarama-qarshiliklardan tashqari, ilmiy va grammatik hatolar ham bor.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu tafovutlarning hammasiga yana 9-asrda, yani 250 yildan keyin, juda ko\u2019p yangi Hadislar qo\u2019shilgan. <\/span><\/span><\/p>\n

O\u2019sha payta aytilgan 600.000 asl hadislardan faqatgina 7.000tasi qolgan, shunday qilib bu urf-odatlarning 99% ni hatolik deb hisoblangan.<\/span><\/span><\/p>\n

Agar 99% noto\u2019g\u2019ri bo\u2019lsa, biz Al-Buxoriy tasdiqlagan 1% ga qanday ishonishimiz mumkin?<\/span><\/span><\/p>\n

Musulmon urf-odatlari shuningdek hikoya aytuvchilar yoki Kussaslarning og\u2019zaki yetkazgan hikoyalari orqali rivojlangan, ularning asarlari 8-asrdagina to\u2019plangan. Bu hikoyalar oddiy folklordan olingan va bezatilgan edi, va shu bilan Islomga yanada katta o\u2019zagartirish kiritilgan.<\/span><\/span><\/p>\n

Shuningdek, agar siz qachonlardir bir hikoyani telefon orqali yoki ko\u2019pchilikka birma-bir aytish o\u2019yinini o\u2019ynagan bo\u2019lsangiz, oxirgi aytib beradigan insonning hikoyasi asl hikoyadan umuman farq qiladi.<\/span><\/span><\/p>\n

Endi buni bir necha asrlarga cho\u2019zing, bunday tajribaning natijasi qanday bo\u2019ladi deb o\u2019ylaysiz?<\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019on Ollohning andazasi yoki adabiy jihatdan tengsiz bo\u2019lgan mo\u2019jizalarning eng katta mo\u2019jizasi deb hisoblanishi ko\u2019p jihatdan asoslanmaganligi sababli ko\u2019proq mubolag\u2019aga o\u2019xshamoqda.<\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019on javob bergan savollardan ko\u2019ra javob bermagan savollari ko\u2019proqdir. <\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019on tom ma\u2019noda a\u2019lo darajadagi adabiyot parchasimi yoki o\u2019zining da\u2019volarini asoslay olmaydimi? U boshqa adabiyot parchasi tenglasha olmaydigan chiroyga egami? Bu masala eshituvchinig qulog\u2019iga bog\u2019liq, chunki boshqalarning fikrlariga ko\u2019ra, bu adabiyot janrida, Qur\u2019on tomonidan ko\u2019chirilgan klassik adabiyotning ko\u2019p chiroyli asarlari bordir.<\/span><\/span><\/p>\n

Eng mukammal bo\u2019lishi kerak bo\u2019lgan kitob uchun u ko\u2019pincha mantiqsiz va joylarda yomon tahrir qilingan va uning haqiqiyligiga obyektiv nazar tashlay oladigan boshqalarning tanqid va sinchkov nazariga tik turib bera olmaydigan deb tasvirlangan.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu harakat ichidagi boshqalar uchun bu aqlsiz tobelikka shubhasiz yon bosish bilan itoatkorlikcha qabul qilishdir, va bu sig\u2019inuvchini uning ma\u2019nosi haqida tanqidiy fikr qilishdan saqlaydi.<\/span><\/span><\/p>\n

Matnni shubhaga tutish Ollohni o\u2019zini va uning payg\u2019ambarini shubhaga tutish bilan barobardir, va bu musulmon fikrida abadiy va daxshatli oqibatlarga olib keladi.<\/span><\/span><\/p>\n

Qur\u2019onning Islom butun o\u2019tish bosqichlaridan sog\u2019-omon qolishini mo\u2019jiza deb aytishingiz mumkin, ammo men shuni aytmoqchimanki, dalillarga asosan, ushbu habarlarning ilohiy vahiy ekanligiga ishonishim uchun mo\u2019jiza kerakdir.<\/span><\/span><\/p>\n

Xulosa qilib aytganda, mening Qur\u2019on haqida boshqa izohlarim yo\u2019q. Men faqatgina shuni umid qilamanki, men o\u2019z fikrlarimni izhor qilishda ochiq-oydin ifodalar ishlatib oshirib yubormaganman va mening musulmon o\u2019rtoqlarimga nisbatan hurmatsizlik bildirmaganman.<\/span><\/span><\/p>\n

Bunday qilish aslida juda qiyin, chunki qachonki din shaxsiy e\u2019tiqod ichiga chuqur kiritilganida, diniy fikrlashga qarshi har qanday undov tahdid yoki adovatning turi sifatida ko\u2019riladi. <\/span><\/span><\/p>\n

Agar siz muqaddas deb hisoblagan matnga nisbatan shubha o\u2019yg\u2019otish o\u2019rniga men faqatgina g\u2019azabingizni keltirgan bo\u2019lsam meni kechirishingizni iltimos qilaman.<\/span><\/span><\/p>\n

Mening niyatim xafa qilish emas, balki haqiqatni himoya qilishdir va haqiqat yo\u2019lida qayerga olib kelishidan qat\u2019iy nazar davom etishdir. <\/span><\/span><\/p>\n

Bu masalada ko\u2019proq ma\u2019lumotni Jay Smit tomonidan yozilgan maqolalardan olishingiz mumkin, men bu blogni yozayotganimda bu manbalardan foydalanganman.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Hudo bilan qanday munosabatda bo\u2019lish<\/p>\n

jesusandjews.com\/wordpress\/2013\/01\/04\/hudo-bilan-qanday-munosabatda-bolish\/<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Boshqa manbalar<\/p>\n

Musulmon va Islomiy manbalar<\/a><\/span><\/p>\n

jesusandjews.com\/wordpress\/category\/islam\/o\u02bbzbek-musulmon\/<\/a><\/p>\n

jesusandjews.com\/wordpress\/2009\/11\/09\/is-the-quran-sacred\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Qur\u2019on ma\u2019nosining umumiy tasnifi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[90],"tags":[],"class_list":["post-2963","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozbek-musulmon"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2963\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/jesusandjews.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}